Bước đi của các nhà bán lẻ trực tuyến & bán lẻ truyền thống (Kỳ 2)

340

Kênh kinh doanh trực tuyến ngày càng được coi là phương thức bổ sung, thay vì là phương thức cạnh tranh với phương thức kinh doanh truyền thống. Chính vì thế mà các hãng bán lẻ đang tìm cách “kết đôi” hai phương thức này với nhau.

Tại Trung Quốc, có một điều tưởng như nghịch lý đó là Alibaba đã đầu tư rất mạnh vào ngành bán lẻ truyền thống (xem bảng 1). Tại sao lại như vậy? Câu trả lời là vị chủ tịch này muốn “thống nhất” 2 đầu online & offline để có đầy đủ bức tranh về một người tiêu dùng sẽ mua sắm như thế nào trong xu hướng tăng trưởng O2O như đã phân tích trong kì 1.

Jack Ma đã tạo ra một thuật ngữ mới trong bức thư gửi cổ đông, đó là “New Retail” (Bán lẻ kiểu mới), mô hình bán lẻ kết hợp cả online và offline, bao quát lĩnh vực thanh toán, các khuyễn mãi trong cửa hàng, lấy hàng được đặt trực tuyến và tối ưu hóa dữ liệu về hành vi người dùng. Khái niệm này sẽ tích hợp các sản phẩm, dịch vụ, hậu cần, dữ liệu lớn, marketing, quản trị… New retail là chiến lược trọng tâm trong ‘Five New’ (5 điểm mới), bao gồm New Retail (bán lẻ kiểu mới), New Finance (tài chính mới), New Manufacturing (Sản xuất mới), New Technology (công nghệ mới) và New Energy (năng lượng mới)”.

Sự kết hợp giữa online & offline. Nguồn ảnh: Sưu tầm

Jack Ma đã đưa ra nhận định về New Retail: “Thương mại điện tử thuần túy sẽ dần trở thành một ngành kinh doanh truyền thống và sẽ bị thay thế bởi Bán lẻ mới”. Một ví dụ  đó là tích hợp chương trình khách hàng trung thành tại cửa hàng với Tmall khi khách hàng mua sản phẩm, giúp dữ liệu hành vi người dùng. Mục tiêu lớn nhất của Alibaba là xây dựng được một hệ sinh thái bán lẻ với khách hàng là trọng tâm.

Hướng đi này được củng cố bởi những bước đi chiến lược trong trong việc tạo ra các trung tâm hiện đạt kết hợp cả 2 yếu tố online & offline:

  • Alibaba cũng cho ra đời hệ thống LST nhằm giúp các chủ cửa hàng tạp hóa nắm được dữ liệu khách hàng cũng như thói quen mua sắm trong khu vực kinh doanh. Công nghệ này có thể áp dụng trong quản lý bán lẻ, tính toán tồn kho và lên kế hoạch logistics nhằm tối ưu hóa hiệu quả cũng như lợi nhuận.
  • Cùng đó, chuỗi cửa hàng Tao Café không tiền mặt cũng được phát triển.
  • Ngoài ra Alibaba cũng đầu tư cho chuỗi siêu thị bán thực phẩm tươi sống- Hema. Hema là sự kết hợp giữa siêu thị, nhà hàng, trung tâm phân phối và cửa hàng trực tuyến. Đây là ví dụ sống động cho thấy Alibaba đã tận dụng rất tốt xu thế O2O tại Trung Quốc (Xem thêm bài Kì 3: “Hema – Viên đạn bạc của Alibaba trong ngành bán lẻ”).
Chuỗi siêu thị Hema. Nguồn ảnh: Sưu tầm

Ngoài Alibaba, JD (Trang TMĐT lớn thứ 2 tại Trung Quốc) cũng ra mô hình tương tự Hema, với tên gọi “7Fresh” để bắt kịp xu hướng. JD.com cũng đã sở hữu riêng 92 cửa hàng tạp hóa và sẽ lên 300 cửa hàng vào cuối năm nay. Trước đó, JD.com cũng đã mua lại cổ phần của chuỗi tạp hóa Yonghui Superstores với 200 chi nhánh con. Sau khi mua lại trang bán hàng trực tuyến của Walmart tại Trung Quốc với giá khoảng 1,5 tỷ USD, JD.com đã biến hơn 130 siêu thị Walmart trên khắp cả nước trở thành kho chứa hàng bán online.

Chuỗi 7Fresh của JD. Nguồn ảnh: 7Fresh
BẢNG 1: Alibaba đầu tư mạnh vào chuỗi bán lẻ “offline” trong những năm gần đây

Alibaba, ông vua trong lĩnh vực thương mại điện tử tại Trung Quốc trong những năm gần đây đã đầu tư mạnh mẽ vào ngành bán lẻ truyền thống, với hơn 9,3 tỉ USD đầu từ 2015 tới nay. Gần đây nhất, Alibaba đã thương vụ lớn, gần đây nhất là khoản đầu tư vào Easyhome, công ty chuyên sản xuất đồ gỗ và trang trí nội thất lớn thứ hai tại Trung Quốc. Trước đó, Alibaba đã đầu tư 2,88 tỷ đô la cho 36% cổ phần tại chuỗi siêu thị lớn thứ 2 tại Trung Quốc Sun Art Retail , công ty sở hữu nhiều thương hiệu siêu thị nổi tiếng như RT-Mart và hệ thống cửa hàng Auchan của Pháp tại Trung Quốc. Alibaba cũng đã thâu tóm chuỗi bán lẻ Intime năm 2017 và đầu tư vào chuỗi bán lẻ đồ gia dụng điện tử Sunning năm 2015. Ngoài ra, Amazon cũng đầu tư mạnh mẽ vào chuỗi siêu thị thực phẩm Hema, môt mô hình bán lẻ kiểu mới, kết hợp mô hình mua sắm online và offline (O2O).

Tại Hoa Kỳ, cuộc so găng của 2 đại diện lớn nhất trong ngành bán lẻ tại Hoa Kỳ là chủ đề tốn nhiều giấy mực nhất hiện nay:  Walmart – gã khổng lồ bán lẻ truyền thống và Amazon – gã khổng lồ thương mại điện tử.

  • Walmart đã mở rộng đáng kể mảng kinh doanh trực tuyến của mình thông qua việc mua lại Jet.com, đối thủ của Amazon tại Mỹ,nền tảng thương mại điện tử thông minh giúp khách hàng tiết kiệm qua từng bước mua sắm. Walmart sau đó cũng cử chính CEO của Jet.com phụ trách mảng kinh doanh trực tuyến của trang Walmart.com. Walmart cũng đẩy mạnh mảng giao hàng trực tuyến thực phẩm cạnh tranh với Amazon khi tuyến bố sẽ phục vụ được 40% người dân tại Hoa Kỳ vào cuối năm 2018. Walmart cũng tung ra các chương trình khuyến mãi khi lấy hàng tại cửa hàng Walmart ngoài đời.Tại Ấn Độ,Walmart đang sẵn sàng bỏ ra 10 cho đến 12 tỷ USD để mua lại 51% cổ phần của Flipkart, đối thủ của Amazon tại đây.
  • Ở chiều ngược lại Amazon cũng đã lấn sân sang lĩnh vực bán lẻ truyền thống và tạo ra cơn địa chấn khi mua lại chuỗi cửa hàng bán lẻ Whole Food với giá 13,7 tỉ USD. Amazon.com đã chính thức đưa cửa hàng Amazon Go, cửa hàng bán lẻ kết hợp công nghệ hiện đại đầu tiên đặt tại thành phố Seattle (Mỹ). Đây là mô hình cửa hàng tự động, không cần dùng đến nhân viên thu ngân hay quầy tính tiền. Khách hàng chỉ cần bước vào cửa hàng, chọn những món đồ cần mua và sau đó bước ra khỏi cửa hàng. Hàng loạt các cảm biến được gắn trong cửa hàng để theo dõi Việc thanh toán sẽ được thực hiện qua thẻ tín dụng đã lưu trong hồ sơ cá nhân của khách hàng.
Chuỗi hệ thống phân phối thực phẩm của Walmart. Nguồn ảnh: Sưu tầm
Amazon gần đây thử nghiệm mô hình Amazon Go. Nguồn ảnh: CNET

Mô hình kết hợp cả mô hình bán lẻ trực tuyến lẫn truyền thống cũng đang lan tỏa trên thế giới. Tại Ấn Độ, PayTM Mall (một nhánh của startup khổng lồ về thanh toán PayTM) cũng đã lên kế hoạch với chuỗi cửa hàng truyền thống. Hay Line, ứng dụng tin nhắn khá quen thuộc tại Châu Á và Việt Nam cũng lên kế hoạch mở thêm 100 cửa hàng bán các búp bê giống với nhân vật nổi tiếng trên sticker của mình, với mong muốn khách hàng từ đó sẽ vào ứng dụng trực tuyến (và mua sticker của mình nhiều hơn). Tesla cũng mở các cửa hàng trải nghiệm về chiếc xe của mình, chỉ đơn thuần đóng vai trò trải nghiệm, giúp tăng nhận thức về công nghệ mới, rồi từ đó mới ảnh hưởng tới quyết định mua sau này.  Hay Uniqlo đã khởi động chương trình “click & collect”tại Trung Quốc, khách hàng mua sản phẩm trực tuyến và nhận hàng tại 400 cửa hàng kết hợp omnichannel.

Hướng đi táo bạo của Line với cửa hàng bán các nhân vật sticker nổi tiếng. Nguồn: Sưu tầm

Tại Việt Nam, thương mại điện tử bùng nổ nhưng 80% doanh thu bán lẻ của Việt Nam cũng vẫn đến từ các cửa hàng bán lẻ nhỏ lẻ, truyền thống. Theo thống kê 44% khách hàng tìm hiểu sản phẩm online và tiếp tục đặt hàng online trong khi tỷ lệ khách hàng tìm hiểu sản phẩm online nhưng mua tại các cửa hàng offline lên tới 51%. Theo khảo sát của Sapo, 3 kênh bán hàng lớn nhất là tại cửa hàng, Facebook và website, tạo thành thế “chân kiềng” trong kinh doanh kinh doanh. Như vậy, việc các cửa hàng cần chú trọng tạo trải nghiệm xuyên suốt giữa thế giới “ảo” & “thực” rất quan trọng. Trên thực tế, chuỗi bán lẻ lớn như Thế giới di động, FPT Shop, Vin Group đều đã có những hướng đi cụ thể tận dụng sự “kết đôi” trong bán lẻ này.

Mới đây, thành phố Hà Nội thông báo sẽ thí điểm vận hành chuỗi “Cửa hàng tự động” (không người bán, sử dụng mô hình 020 Online 2 Offline, sử dụng mã hình QR trong đặt hàng trực tuyến và thanh toán trực tuyến, sử dụng logistics điện tử trong giao nhận sản phẩm, hàng hóa). Một số cửa hàng tự động cũng đã có mặt tại Hà Nội và TP. HCM.

Tại TP HCM, cửa hàng tự động Totomart đã bắt đầu hoạt động từ cuối năm 2017.
Cửa hàng tự động mama fanbox tại Hà Nội.

Cuối cùng, trở lại với đặt cược giữa Wang & Jack tại phần đầu bài viết, có lẽ trong tương lai sẽ không có một phương thức nào trong hai phương thức bán lẻ trực tuyến hay bán lẻ truyền thống thắng thế, mà thay vào đó sẽ là mô hình kết hợp, dung hòa lợi điểm của cả 2 mô hình này, từ đó cộng hưởng lại giúp người dùng có những trải nghiệm tốt nhất.

Phần tiếp (Kỳ 3)  sẽ nói kĩ hơn về chuỗi siêu thị Hema- một kiệt tác của Alibaba trong chiến lược New Retail.

Hoàng Nam Lê

  • 1
    Share